
QUÁ TRÌNH RỤNG RỐN Ở TRẺ SƠ SINH - CÁCH CHĂM SÓC VÀ PHỤC HỒI
1.Chức năng của dây rốn
Dây rốn có chiều dài trung bình khoảng 50cm, là cầu nối quan trọng giữa thai nhi và nhau thai trong bụng mẹ. Nó đóng vai trò như một ống dẫn để cung cấp chất dinh dưỡng và oxy cần thiết cho sự phát triển của thai nhi.
-
Máu giàu oxy và chất dinh dưỡng được truyền từ mẹ sang thai nhi thông qua tĩnh mạch dây rốn.
-
Ngược lại, máu và chất thải từ thai nhi được đưa trở lại nhau thai chủ yếu qua hai động mạch.
Lưu ý, mẹ bầu cần bổ sung đầy đủ dưỡng chất, vì chỉ những kháng thể mà cơ thể mẹ có mới được truyền sang thai nhi thông qua dây rốn.
2. Quá trình rụng rốn của trẻ sơ sinh
Quá trình rụng rốn của trẻ sơ sinh bắt đầu ngay sau khi bé chào đời. Để xử lý dây rốn, bác sĩ hoặc nhân viên y tế sẽ thực hiện các bước cẩn thận nhằm đảm bảo vệ sinh và an toàn cho trẻ.
Đầu tiên, nhân viên y tế sẽ ước lượng khoảng cách từ rốn của trẻ, thường là 3-4cm, sau đó đặt một chiếc kẹp ở vị trí này. Phía đầu dây rốn còn lại, hướng về phía nhau thai, cũng được kẹp lại bằng một chiếc kẹp khác.
Tiếp theo, đoạn dây rốn nằm giữa hai chiếc kẹp sẽ được cắt bỏ. Sau khi cắt, trên bụng trẻ sẽ còn lại một đoạn dây ngắn, dài khoảng 2-3cm. Thông thường, đoạn dây này sẽ được cắt bởi hộ sinh hoặc người thân của mẹ bầu, như chồng của mẹ.
Điều đặc biệt là dây rốn không chứa dây thần kinh, vì vậy trong toàn bộ quá trình cắt dây rốn, cả mẹ và bé đều không cảm thấy bất kỳ đau đớn nào. Đây là bước đầu tiên để chuẩn bị cho dây rốn khô và rụng tự nhiên khi được chăm sóc đúng cách.
3. Rụng rốn ở trẻ sơ sinh xảy ra khi nào?
Sau khi chào đời, dây rốn của trẻ sơ sinh được cắt bỏ, để lại một đoạn khoảng 3-4 cm trên bụng. Thông thường, rốn của trẻ sẽ rụng sau khoảng 8-10 ngày và lành hẳn vào ngày thứ 15. Trong quá trình này, dây rốn sẽ chuyển từ màu vàng sáng bóng sang màu đen, khô dần và tự rụng.
Tuy nhiên, có trường hợp rốn rụng sớm hoặc muộn hơn, thậm chí kéo dài đến 3 tuần. Điều này hoàn toàn bình thường nếu trẻ vẫn ăn ngủ tốt và không có dấu hiệu bất thường nào.
4. Cách chăm sóc rốn cho trẻ sơ sinh
Việc chăm sóc rốn đúng cách là rất quan trọng để đảm bảo rốn của trẻ lành lặn, tránh nhiễm trùng. Dưới đây là hướng dẫn chi tiết cho ba mẹ:
4.1 Chăm sóc rốn cho trẻ trước khi rụng
-
Giữ vệ sinh vùng rốn: Ngay sau khi sinh, ba mẹ cần chú ý vệ sinh rốn cho trẻ. Nếu phần kẹp rốn bị hở, hãy dùng khăn mềm lau sạch rốn mỗi ngày một lần, thực hiện nhẹ nhàng, không dùng quá nhiều lực.
-
Tránh để rốn tiếp xúc với nước: Khi tắm cho trẻ, cố gắng giữ vùng rốn khô ráo. Nếu cuống rốn bị bẩn, vệ sinh bằng nước và nước muối sinh lý.
-
Để rốn tiếp xúc không khí: Khi mặc quần áo, hãy đảm bảo phần cuống rốn được thông thoáng để đẩy nhanh quá trình rụng. Tuyệt đối không tác động lên cuống rốn mà để nó tự nhiên rụng.
4.2 Chăm sóc rốn cho trẻ sau khi rụng
-
Vệ sinh đáy rốn: Sau khi rốn rụng, ba mẹ cần vệ sinh vùng đáy rốn bằng cồn i-ốt hoặc cồn 70 độ, thực hiện mỗi ngày 2 lần.
-
Giữ vùng rốn khô ráo: Đảm bảo tã không che vùng rốn, giữ rốn thoáng khí để tránh nước tiểu dính vào cuống rốn, gây nhiễm trùng.
-
Không dùng tay tháo cuống rốn: Dù cuống rốn đã gần rụng, ba mẹ không nên tự ý gỡ bằng tay, vì điều này dễ dẫn đến nhiễm trùng và gây đau cho trẻ.
5. Các vấn đề thường gặp ở rốn trẻ sơ sinh
Sau khi rốn của trẻ sơ sinh rụng rốn, phần cuống rốn sẽ dần khô lại và lành lặn. Tuy nhiên, trong quá trình này, có một số vấn đề thường gặp mà ba mẹ cần lưu ý, đặc biệt là tình trạng rốn rỉ máu.
5.1 Rốn rỉ máu
Đôi khi, do cọ xát với tã hoặc quần áo, phần cuống rốn đã khô nhưng chân rốn vẫn có thể bị rỉ máu. Đây là hiện tượng không quá hiếm gặp và thường sẽ tự lành sau một thời gian ngắn. Tuy nhiên, khi phát hiện máu rỉ ra, ba mẹ có thể dùng một miếng gạc sạch, ấn nhẹ lên vùng rốn để cầm máu. Điều này giúp ngừng chảy máu và giữ cho vùng rốn khô ráo, không bị nhiễm trùng.
Tuy nhiên, nếu tình trạng chảy máu không dừng lại sau 10 phút cầm máu, hoặc nếu máu vẫn tiếp tục chảy và tái diễn nhiều lần, ba mẹ cần đưa trẻ đến bác sĩ ngay để được khám và xác định liệu có bệnh lý nào gây ra tình trạng này. Đây là biện pháp an toàn nhất để đảm bảo sức khỏe cho trẻ. Bác sĩ sẽ kiểm tra để chắc chắn rằng không có vấn đề nghiêm trọng như nhiễm trùng hoặc vấn đề về cầm máu.
Chăm sóc rốn cho trẻ sơ sinh là một phần quan trọng trong việc đảm bảo sức khỏe của bé trong những ngày đầu đời. Ba mẹ cần theo dõi chặt chẽ tình trạng của trẻ và xử lý kịp thời khi có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào.
5.2 Rốn rụng muộn
Quá trình rụng rốn ở trẻ sơ sinh thường xảy ra trong khoảng từ 10-14 ngày tuổi, và lâu nhất là khoảng 3 tuần. Trong thời gian này, ba mẹ cần giữ vùng rốn khô ráo và kiểm tra thường xuyên để đảm bảo không có vấn đề phát sinh. Khi rốn còn chưa rụng, ba mẹ hãy lau sạch chất tiết ra trên rốn một cách nhẹ nhàng và giữ khu vực này khô thoáng.
Ba mẹ cần lưu ý không sử dụng cồn hoặc các chất sát khuẩn mạnh để vệ sinh vùng rốn vì chúng có thể gây kích ứng. Đồng thời, tránh để tã đè lên cuống rốn, điều này có thể gây cọ xát và làm chậm quá trình rụng rốn. Nếu sau 3 tuần mà rốn vẫn chưa rụng, ba mẹ nên đưa trẻ đến gặp bác sĩ để được kiểm tra và nhận hướng dẫn điều trị nếu cần.
5.3 Rốn rỉ dịch
Nếu trẻ bị nhiễm trùng nhẹ hoặc mắc các bệnh lý kèm theo, vùng rốn có thể bị ẩm, xuất hiện dịch hoặc mủ. Điều này có thể là dấu hiệu của nhiễm trùng nhẹ. Trong trường hợp này, ba mẹ cần nhanh chóng đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất để được khám và điều trị kịp thời. Việc điều trị sớm sẽ giúp ngăn ngừa tình trạng nhiễm trùng lan rộng và bảo vệ sức khỏe của trẻ.
5.4 Nhiễm trùng vùng rốn
Nếu vùng xung quanh rốn của trẻ bị sưng, đỏ, đau và có dịch mủ hoặc máu, đây có thể là dấu hiệu của nhiễm trùng. Khi phát hiện các dấu hiệu này, ba mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được bác sĩ hoặc nhân viên y tế chẩn đoán và điều trị.
Trẻ có thể cần phải uống thuốc kháng sinh và vệ sinh vùng rốn theo hướng dẫn của bác sĩ. Nếu tình trạng nghiêm trọng, trẻ có thể cần nhập viện để theo dõi. Khi điều trị tại nhà, ba mẹ cần đảm bảo cho trẻ uống thuốc đều đặn và không tự ý ngừng thuốc ngay cả khi tình hình có dấu hiệu cải thiện.